„Historia jednego życia” to nie tylko autobiografia uczonego. To również cenny i ciekawy wykład na temat roli i zadań każdego badacza.

Ludwik Hirszfeld w wielką pasją i zaangażowaniem opowiada o swojej pracy – zarówno odkrywcy, bakteriologa jak i wykładowcy. Jego refleksje na temat uczenia się i nauczania innych mogłyby stać się przewodnikiem dla każdego, nie tylko początkującego pedagoga.
Hirszfeld podchodzi do zjawisk przyrody z uznaniem i pokorą, mając świadomość, że człowiek także jest jej elementem; jako jedyny obdarzony umysłem, ale przez to wcale nie najdoskonalszy.

O swoich zasługach dla bakteriologii i ummunologii oraz medycyny autor mówi z nieskrywaną dumą, ale bez zadufania w sobie. Przede wszystkim jednak wprowadza zwykłego czytelnika w świat zarazków i skomplikowanych procesów fizjologicznych w sposób zrozumiały i budzący zainteresowanie, okraszony wieloma dygresjami i anegdotami, np. na temat swojego udziału w słynnej sprawie Gorgonowej czy procesach o wykluczenie ojcostwa. Nigdy nie przypuszczałam, że opowieść o mikrobach tak mnie pochłonie 

„Historia jednego życia” to również wartościowy dokument na temat życia Żydów w przedwojennej Polsce i w czasach Zagłady.
Szczególnie poruszające są opisy umierającego getta i próby zachowania godności w czasach pogardy.
Godne podziwu było zaangażowanie autora i innych uczonych w kontynuowanie badań podczas wojny oraz prowadzenie tajnego nauczania. Aż trudno uwierzyć, że dla niektórych zdobywanie wiedzy i dzielenie się nią było równie ważne jak zdobycie kromki chleba czy przeżycie kolejnego dnia.
Wspomnienia Hirszfelda to hołd złożony i pomordowanym naukowcom, i wielu bezimiennym ofiarom.

Opowieść ta porusza do głębi i daje wiele do myślenia. Ma też niewątpliwy walor dydaktyczny – chyba z żadnej naukowej publikacji nie dowiedziałabym się tyle o grupach krwi i zakaźnych chorobach, co z tej autobiografii.
Styl może już dziś nieco trąci myszką – wszak autor spisał większość wspomnień jeszcze podczas wojny, ale w żaden sposób nie umniejsza to wartości książki.

BEATA IGIELSKA