77 lat temu zmarła SIGRID UNDSET, norweska powieściopisarka i autorka opowiadań i wspomnień, eseistka, laureatka literackiej Nagrody Nobla.
W polskim przekładzie ukazały się jej najbardziej znane dzieła: Krystyna, córka Lavransa, Olaf, syn Auduna, Wiosna, Macierzyństwo, dylogia Gimnadenia i inne…
Bardzo lubię i cenię jej prozę (wspomnień jeszcze nie przeczytałam). Kilka lat temu wróciłam do tych najbardziej znanych powieści i była to uczta duchowa.
Jeśli nie znacie prozy noblistki, to szczerze polecam. Można zacząć od Olafa, syn Auduna – to dwutomowa, napisana z rozmachem, wielowątkowa powieść.
Akcja, która rozgrywa się w średniowiecznej Norwegii, wciąga od pierwszych stron.
W pierwszym tomie tytułowego bohatera poznajemy jako małego chłopca, który wychowuje się w przybranej rodzinie. Z czasem staje się on dojrzałym mężczyzną, lecz droga do samodzielności i władania własnym dworem jest długa i usiana wieloma problemami.
Perypetie Olafa obfitują w młodzieńcze przygody i konsekwencje nieprzemyślanych decyzji, które ostatecznie czynią z niego odpowiedzialnego, ale zamkniętego w sobie człowieka.
Interesujące są jego relacje z ukochaną, najbliższymi, z sąsiadami i wrogami. Ten psychologiczny rys na pewno ubarwia fabułę i podnosi jej wartość.
Z ciekawością śledzi się nie tylko życie tytułowego bohatera. Barwnie opisane jest codzienne życie w średniowiecznych osadach – pełne pracy, która ma zapewnić przetrwanie, ale i bogatych tradycji, które są restrykcyjnie przestrzegane.
Ważną rolę odgrywają również opowieści o przeszłości kraju i własnych rodzin, które są przekazywane ustnie z pokolenia na pokolenie, ugruntowując tożsamość i stanowiąc rozrywkę podczas długich, zimnych wieczorów.
W tomie drugim tytułowy bohater jest już dojrzałym mężczyzną, który zmaga się z wychowywaniem trójki dzieci i codziennymi problemami. Dodatkowo dręczą go wyrzuty sumienia związane z pewnym popełnionym czynem. Boleśnie odczuwa też upływ czasu, gdy przyjaciele z młodości umierają, uświadamiając mu, że niedługo i na niego przyjdzie kolej.
Na plan pierwszy w drugiej części wysuwają się jednak dzieci Olafa. Wiele problemów sprawia przybrany syn, z którym ojciec nie potrafi nawiązać bliskich relacji. Sporo burzliwych wydarzeń rodzi także nieposkromiony charakter starszej córki, Cecylii.
W drugim tomie autorka skupiła się również na kwestiach religijnych, które związane są z moralnymi dylematami bohaterów, przede wszystkim Olafa i jego syna.
Całość napisana jest kunsztownym językiem, który z upływem czasu wcale się nie zestarzał. Mimo iż powieść powstała w okresie dwudziestolecia międzywojennego, jej tematyka wciąż jest aktualna – uczuciowe dylematy i wybory bohaterów niewiele różnią się od współczesnych nam problemów.
BEATA IGIELSKA
(źródło zdj. – wikipedia)